Alkimos archive

…ας πούμε επιτέλους αλήθειες!

Το νέο επίτευγμα του CERN και η γοητεία της αντιύλης

Είμαστε λίγο ποιό κοντά στη κατανόηση της γένεσης και εξέλιξης του Σύμπαντος;

Φυσικοί επιστήμονες του CERN, δηλαδή του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικής Έρευνας, που βρίσκεται κοντά στη Γενεύη, έχουν ανακοινώσει ότι κατόρθωσαν να απομονώσουν άτομα αντιύλης, συγκεκριμένα 309 αντιυδρογόνα, για περίπου 1000 δευτερόλεπτα ή 16 λεπτά. Πρόκειται για ένα μεγάλο και δύσκολο επίτευγμα, που μπορεί να αποκαλύψει περαιτέρω μυστήρια τόσο για το μικρόκοσμο των σωματιδίων, όσο και για το μακρόκοσμο του Σύμπαντος.

Δεν ήταν η πρώτη φορά, όμως που παράγονται τεχνητά άτομα αντιύλης. «Συνήθως όμως εξαϋλώνονται ακαριαία, επειδή έρχονται σε επαφή με τη συμβατική ύλη» τονίζει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης Γιώργος Γραμματικάκης(*), και προσθέτει:

“Είναι αλήθεια ότι ο απλός άνθρωπος θεωρεί την αντιύλη ως μια οντότητα εξωτική. Ίσως επειδή με την ύλη και τα υλικά πράγματα αισθάνεται δεμένος με ποικίλους τρόπους -συχνά διόλου σοφούς!- η αντιύλη φαντάζει στο μυαλό του ως η πεμπτουσία της διαφυγής και του φανταστικού.

Για την επιστήμη, εντούτοις, η λέξη δεν έχει ιδιαίτερη φόρτιση, ούτε κρύβει κάποιο μυστήριο. Η συμβολή της, όμως, στη θεμελίωση της φυσικής υπήρξε πράγματι δεσπόζουσα.

Ας δούμε τα πράγματα από την αρχή. Τον κόσμο μας, τον υλικό κόσμο, συνθέτουν τα άτομα, που αποτελούνται από τα ηλεκτρόνια και έναν βαρύ πυρήνα. Δεν είναι λοιπόν «άτμητα», όπως πίστευε ο Δημόκριτος. Ο ίδιος ο πυρήνας συντίθεται από πρωτόνια και νετρόνια, ενώ τα ηλεκτρόνια διαγράφουν πολύπλοκες τροχιές και δίδουν σε κάθε άτομο τις χαρακτηριστικές του ιδιότητες.

Τους νόμους που διέπουν τον μικρόκοσμο των ατόμων -νόμους που παραβιάζουν την κοινή λογική- περιέγραψε η κβαντομηχανική, επίτευγμα διανοητικό από τα σπουδαιότερα στην ανθρώπινη ιστορία. Όταν γύρω στο 1926, ολοκληρώθηκαν οι κανόνες και οι εξισώσεις της, μια επανάσταση είχε συντελεστεί στην επιστήμη. Επανάσταση που, εκτός από το θεωρητικό μεγαλείο της, οδήγησε στη σημερινή τεχνολογική εποχή.

Η κβαντομηχανική, όμως, παρουσίαζε από τη γένεσή της μια σημαντική αδυναμία: Δεν ήταν συμβατή με την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας, που ο Αϊνστάιν είχε συλλάβει όντας ακόμα ταπεινός υπάλληλος σε ένα γραφείο ευρεσιτεχνιών. Μια σύνθεση των δύο θεωριών ήταν αναγκαία. Σε αντίθεση με τους πολιτικούς, οι φυσικοί την αλήθεια αναζητούν στη σύνθεση των ιδεών, όχι στον κατακερματισμό τους.

Τη σύνθεση αυτή πραγματοποίησε πρώτος ο Paul Dirac, ένας ιδιοφυής φυσικός με εμμονή στις αισθητικές αξίες της επιστήμης. Η θεωρία του Dirac, ενώ γεφύρωνε την Κβαντομηχανική με τη Σχετικότητα, είχε ωστόσο μια απαραίτητη προϋπόθεση: ότι εκτός από το ηλεκτρόνιο έπρεπε να υπάρχει ένα άλλο σωματίδιο, με την ίδια ακριβώς μάζα -αλλά με αντίθετο φορτίο!

Η πρόβλεψη αυτή ελάχιστους έπεισε. Λίγα όμως χρόνια αργότερα, ένα καινούριο σωματίδιο ανιχνεύθηκε στις κοσμικές ακτίνες, που βομβαρδίζουν τη γη μας από το διάστημα. Είχε την ίδια μάζα με το ηλεκτρόνιο, αλλά, αναπάντεχα, θετικό φορτίο. Ήταν το αντιηλεκτρόνιο, το πρώτο δηλαδή σωματίδιο αντιύλης. Εξαιτίας ακριβώς του θετικού του φορτίου ονομάσθηκε ποζιτρόνιο. Η τολμηρή πρόβλεψη του Dirac, καθηγητή ήδη στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, είχε επαληθευθεί.

Το πρώτο όμως αυτό σωματίδιο αντιύλης έμελλε να αποκτήσει πολλούς συντρόφους. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όλων των ειδών τα αντισωματίδια άρχισαν να ανακαλύπτονται στους μεγάλους επιταχυντές, που κατασκευάστηκαν για να μελετήσουν τη δομή της ύλης. Ένα σημαντικό βήμα υπήρξε η ανακάλυψη του αντιπρωτονίου, που παρήχθη πρώτη φορά το 1955 σε βίαιες συγκρούσεις πρωτονίων. Όπως αναμενόταν, το αντιπρωτόνιο είχε την ίδια μάζα με το πρωτόνιο, αρνητικό όμως φορτίο.

Η γενίκευση των εξισώσεων του Dirac, που είχαν εν τω μεταξύ πετύχει οι θεωρητικοί φυσικοί, οδηγούσε σε μια συγκλονιστική πρόβλεψη: ότι σε κάθε σωματίδιο της ύλης, που υπήρχε στο Σύμπαν ή παραγόταν τεχνητά, αντιστοιχούσε και το αντισωματίδιό του. Με την ίδια πάντοτε μάζα, αλλά με αντίθετο φορτίο και κάποιες άλλες ηλεκτρικές ιδιότητες. Στην ύλη, με δύο λόγια, αντιστοιχούσε η αντιύλη! Ο κόσμος αποκτούσε μια βαθύτερη, όσο και ανεξήγητη, συμμετρία.

Την πρόβλεψη της αντιύλης σφραγίζει, ωστόσο, μια ιδιαίτερη παράμετρος. Το επιστημονικό έργο του Dirac, καθώς και το κλασικό του σύγγραμμα γύρω από τις αρχές της κβαντομηχανικής, διαθέτουν ιδιαίτερη κομψότητα και μαθηματική ομορφιά. Όταν το 1974 επισκέφθηκε το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ -είχε ήδη εγκατασταθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες- συμβούλευσε τους μεταπτυχιακούς φοιτητές να ενδιαφέρονται περισσότερο για την ομορφιά των εξισώσεών τους, και λιγότερο για το νόημα που έχουν!

Υπάρχει ωστόσο μια ιδιότητα της αντιύλης που κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ενδιαφέροντα· ή, κατά κάποιον τρόπο, πιο ριψοκίνδυνα. Είναι ότι κάθε σύγκρουση της ύλης με την αντιύλη, ή και η απλή επαφή τους, οδηγεί σε μια πραγματική εξαΰλωση. Τα σωματίδια εξαφανίζονται, ενώ απελευθερώνεται άφθονη ενέργεια υπό μορφή φωτεινής ακτινοβολίας (m=Ec^2). Η ύλη, δηλαδή, μετατρέπεται σε φως! [Αν π.χ. ένα κιλό ύλης «συναντηθεί» με ένα κιλό αντιύλης, τότε θα δημιουργηθεί μια τεράστια έκρηξη ισοδύναμης ισχύος 43 μεγατόνων ΤΝΤ, περίπου 3.000 φορές πιο ισχυρή από την ατομική βόμβα που κατέστρεψε την Χιροσίμα. Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, στην επιστημονική φαντασία αφθονούν τα όπλα αντιύλης].

Μήτε, λοιπόν, στα αναρίθμητα αστέρια του ουρανού, μήτε στους πλανήτες είναι δυνατή η συνύπαρξη ύλης και αντιύλης. Το αποτέλεσμα θα ήταν τότε μια έκρηξη βίαιη και καταστροφική. Δεν μπορεί όμως να αποκλειστεί η ύπαρξη στο Σύμπαν μεγάλων ποσοτήτων αντιύλης, που είναι για πάντα χωρισμένες από την ύλη. Αυτό άλλωστε ισχυρίσθηκε ο ίδιος ο Dirac στην ομιλία του, όταν το 1933 δίκαια τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ. Με άλλα λόγια, είναι πιθανή η ύπαρξη αντιαστέρων, αντιπλανητών – ίσως και αντιανθρώπων!

Πριν όμως ο αναγνώστης βεβαιώσει ότι, για το τελευταίο τουλάχιστον, δεν υπάρχουν αμφιβολίες, ας υπογραμμισθεί ότι ο εντοπισμός της αντιύλης στο Σύμπαν είναι εξαιρετικά δυσχερής. Η αντιύλη είναι μια καθ’ όλα λογική και αξιοπρεπής μορφή της ύλης, κάτι σαν την κατοπτρική εικόνα της. Και τα χαρακτηριστικά της φαινόμενα, δεν θα διέφεραν καθόλου από εκείνα του κανονικού μας κόσμου. Ένα αστέρι από αντιύλη θα εξέπεμπε φως με τις ίδιες ακριβώς διαδικασίες, και θα είχε την ίδια εξέλιξη με το κανονικό αστέρι. Μήτε τα βαρυτικά φαινόμενα θα διέφεραν, και ένας αντιπλανήτης θα περιστρεφόταν γύρω από έναν υποθετικό αντιήλιο με τον ίδιο τρόπο όπως οι γνωστοί μας πλανήτες γύρω από τον ήλιο.

Έχει λοιπόν κάποια βάση η συμβουλή που δίδει ένας γνωστός φυσικός. Ότι αν η μοίρα το φέρει να συναντηθούμε με έναν εξωγήινο, ας μην του δώσομε απερίσκεπτα το χέρι. Ίσως να είναι φτιαγμένος από αντιύλη. Τότε η φιλική χειραψία θα καταλήξει σε μια κατακλυσμική έκρηξη!

Σε γήινη πάντως κλίμακα, μια μυστηριώδης έκρηξη το 1908 που κατέκαψε τα γύρω δάση στη Σιβηρία, δεν αποκλείεται να οφειλόταν σε ένα θραύσμα αντιύλης που κατάφερε να φθάσει ως τη γη. Ας σημειωθεί, μόνον, ότι ενώ η έκρηξη είχε την ισχύ μιας πυρηνικής βόμβας, το κομμάτι της αντιύλης, που ίσως την προκάλεσε, δεν θα υπερέβαινε σε μέγεθος ένα σπυρί στάρι!

Αν όμως τα σωματίδια αντιύλης έχουν ήδη αυτήν την ενδιαφέρουσα προϊστορία, γιατί τόσος θόρυβος γύρω από το πρόσφατο επιστημονικό επίτευγμα; Διότι, απλούστατα, οι ερευνητές κατάφεραν να δημιουργήσουν όχι μεμονωμένα σωματίδια αντιύλης, αλλά ολόκληρα αντιάτομα! Συγκεκριμένα, άτομα αντιυδρογόνου. Σε αντίθεση με το συμβατικό άτομο υδρογόνου, το αντιυδρογόνο διαθέτει ως πυρήνα το αντιπρωτόνιο, ενώ γύρω του περιστρέφεται ένα αντιηλεκτρόνιο -δηλαδή, ένα ποζιτρόνιο. Με ένα πολύπλοκο μάλιστα μαγνητικό σύστημα, οι επιστήμονες του CERN επέτυχαν να κρατήσουν τα αντιάτομα αυτά -έστω για ελάχιστο χρονικό διάστημα!- μακριά από άτομα της ύλης και την αμοιβαία τους εξαφάνιση.

Το επίτευγμά τους δεν σημαίνει, βέβαια, ότι κάποιες εφαρμογές της αντιύλης είναι επί θύραις. Παρόμοιες εφαρμογές, για το καλό ή το κακό, απαιτούν δεκαετίες. Η γοητεία όμως της αντιύλης έγκειται αλλού: Στο σημερινό Σύμπαν, η αντιύλη φαίνεται ότι λάμπει διά της απουσίας της. Η βαθύτερή της λοιπόν κατανόηση θα οδηγήσει σε απαντήσεις γύρω από την ίδια την γένεση και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Αξίζει άλλωστε να υπογραμμισθεί, ότι η θεωρητική πρόβλεψη της αντιύλης στηρίχθηκε σε αρχές συμμετρίας και ομορφιάς. Όπως λοιπόν και στη ζωή, η αναζήτηση της ομορφιάς στην επιστήμη αποκαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο, που προσπαθεί να μας ψιθυρίσει την αλήθεια.”

.
(*)Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 6 Φεβρουαρίου 2011
.

08/06/2011 Posted by | Science | , , | 1 σχόλιο

Βιολογικό όπλο το νέο στέλεχος του Ε-coli;

Το στέλεχος του βακτηρίου E – coli που μαίνεται στην Γερμανία χαρακτηρίστηκε ως το πιο θανατηφόρο που έχει παρατηρηθεί έως τώρα.

Το βακτήριο είναι ένα εντεροαιμορραγικό στέλεχος του βακτηρίου Escherichia coli (EHEC), το οποίο και είναι ένα αβλαβές εντερικό βακτήριο, που όμως παράγει την επικίνδυνη τοξίνη Shiga. Το μόνο που χρειάζεται είναι 100 βακτήρια για να προκληθεί μόλυνση σε αντίθεση με τα εκατομμύρια που απαιτούνται στην περίπτωση άλλων βακτηρίων. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 2 μέχρι 10 ημέρες και ο ασθενής υποφέρει από αιμορραγική ή υδάτινη διάρροια.

 Υπάρχουν κάποια στοιχεία όμως που συνηγορούν ανησυχητικά προς την κατεύθυνση του βιολογικού όπλου που ξέφυγε από τον έλεγχο.

 Καταρχάς το βακτήριο στοχεύει σε ένα δεδομένο κομμάτι του πληθυσμού και δεν αφορά τα παιδιά. Επίσης, οι ασθενείς υφίστανται απώλεια συνείδησης, έχουν πρόβλημα να βρουν τις λέξεις για να μιλήσουν και δεν γνωρίζουν ακριβώς που βρίσκονται. Αυτά σύμφωνα με τον Rolf Stahl, ο οποίος υποστηρίζει ότι είμαστε μπροστά σε μία εντελώς καινούργια κλινική εικόνα.

Η εξαιρετική ευσπλατότητα του γενετικού υλικού του βακτηρίου E-coli το καθιστά δυνητικά θανατηφόρο βιολογικό παράγοντα. Μάλιστα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 αμερικανοί επιστήμονες εισήγαγαν στο E-coli ένα γονίδιο που παρήγαγε την θανατηφόρα πρωτεΐνη του άνθρακα. Και οι Ιρακινοί όμως είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το E-coli και υπάρχουν αναφορές για αποστολές στο Ιράκ από τις ΗΠΑ.

Οι Βρετανοί είχαν διεξάγει μυστικά πειράματα με το βακτήριο αυτό ως βιολογικό όπλο το 1966 σε δύο βρετανικές πόλεις σύμφωνα με αναφορά του Υπουργείου Αμύνης.

Σύμφωνα με το Der Spiegel το συγκεκριμένο βακτήριο αποτελεί μια Χίμαιρα που περιέχει γενετικό υλικό από διάφορα βακτήρια E-coli, όπως επίσης και αλληλουχίες από λιμώδη βακτήρια τα οποία είναι εξαιρετικά παθογόνα.

Το Ισραήλ επίσης στοχεύει στην ανάπτυξη βιολογικών όπλων με την εισαγωγή ιών σε συγκεκριμένα βακτήρια προκειμένου να τροποποιηθεί το DNA των κυττάρων – ξενιστών και να καταστούν ικανοί να επιτίθενται μόνο σε οργανισμούς που φέρουν συγκεκριμένα γονίδια. Το πρόγραμμα είναι μυστικό και βασίζεται στο Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών στην Nes Tsiona, μια μικρή πόλη στα νοτιοδυτικά του Τελ Αβίβ.

Το 1948, στην διάρκεια του πολέμου ανεξαρτησίας του Ισραήλ, ο Ερυθρός Σταυρός εξέφρασε την καχυποψία του κατά πόσο το Ισραήλ είχε απελευθερώσει το βακτήριο της σαλμονέλας στην παροχή νερού της πόλη Acre, προξενώντας μία έξαρση τύφου στους κατοίκους της.

Μέχρι σήμερα (08.06.11) στη Γερμανία περίπου 3.000 άνθρωποι έχουν προσβληθεί από το βακτηρίδιο του Εσεριχ, 670 είναι σοβαρά και οι νεκροί έχουν ξεπεράσει τους 20.

.
ΠΗΓΗ
.

08/06/2011 Posted by | Νέα Τάξη | , , , , , , , , , , | 1 σχόλιο

Η αποδόμηση ενός ισχυρού

Της Μαρίας Κατσουνάκη*

Αναμνήσεις από την εξουσία.

Έπινε συχνά νερό. Κάθε τόσο στέγνωνε το στόμα του και κατάπινε μικρές γουλιές. Τα μέτωπα ήταν πολλά και όλα ανοιχτά: υποβρύχια, εμβάσματα, παράνομες πληρωμές, offshore εταιρείες, ακριβά ακίνητα, πολυτελής τρόπος διαβίωσης. Στις απαντήσεις του παλινωδεί, αναφέρεται συχνά σε «μυθεύματα» ή «συμπτώσεις», κάνει λόγο για «μιζαδόρους», οι οποίοι όμως «δεν τον αφορούν». Όλα πάνω του δείχνουν να τον εγκαταλείπουν. Τα κομψά γυαλιά, τα περιβόητα κοστούμια, τα αυτάρεσκα χαμόγελα, οι στομφώδεις δηλώσεις, ο αέρας πρωτοκλασάτου στελέχους. Οι εκφράσεις του ήταν περισσότερο συσπάσεις. Σαν ηθοποιός που έχει μείνει μόνος επί σκηνής, με το κοινό να τον αποδοκιμάζει αλλά εκείνος να μην ακούει, βυθισμένος σε αλλοτινά μεγαλεία.

Από το ιστορικό υπόστρωμα του πάλαι ποτέ ισχυρού ανδρός δεν απομένουν παρά κάποιες αφηγήσεις σκόρπιες, ασαφείς και αδύναμες, που κινούνται από την ανάμνηση μιας παρελθούσας εξουσίας. Ζει ακόμη στον απόηχο εκείνης της θυελλώδους εκλογικής νίκης που πύκνωνε στη φράση: «Για πρώτη φορά –ύστερα από πολλά χρόνια– η συντριπτική κοινωνική πλειοψηφία των μη προνομιούχων Ελλήνων έγινε πολιτική πλειοψηφία».

«Είμαι ΠΑΣΟΚ εγώ», επαναλαμβάνει, σαν τη μόνη φράση από την οποία, πιστεύει, ότι μπορεί να αντλήσει ισχύ, διαχωρίζοντας τη θέση του από κέντρα και παράκεντρα που, κατά τη γνώμη του, εξυφαίνουν συνωμοσίες.

Μόνο που τριάντα χρόνια μετά, η δήλωση αυτή ηχεί σαν παρωδία και ασφαλώς δεν μπορεί να τον απαλλάξει από την παραπομπή για «παθητική δωροδοκία και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομη δραστηριότητα». Οι προσπάθειές του να υποβαθμίσει τα 180 τ.μ. στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου ή τον περίφημο γάμο στο Παρίσι του 2004, γυρνούν μπούμερανγκ, εναντίον του. Η αλαζονεία συναντάει την απληστία, το μείγμα είναι αποκαλυπτικό, η συντριβή απόλυτη, αμείλικτη, χωρίς επιστροφή. Στο πρόσωπό του εκπίπτοντος πολιτικού, ανεξάρτητα από το εάν ευσταθούν οι κατηγορίες εναντίον του, «κάνει ταμείο» το επαχθές πρόσωπο της μεταπολίτευσης: η καθεστηκυία λαμογιά, η νομιμοποιημένη φαυλότητα, η κομματικοκρατία, η θλιβερή δημαγωγία, ο, με το αζημίωτο, λαϊκισμός.

Οι μικρομεσαίοι που τον ψήφισαν και νόμιζαν ότι ήταν κυρίαρχοι αντιλαμβάνονται ότι είναι οριστικά μη προνομιούχοι· οι μικρομεσαίοι που τον ψήφισαν για να συμπορευτούν στην Αλλαγή αισθάνονται εξαπατημένοι· οι μικρομεσαίοι που προσπάθησαν να τον μιμηθούν και τα κατάφεραν λίγο θα τον λιθοβολήσουν γιατί δεν πρόσεξε και τους «πρόδωσε».

Ο Άκης Τσοχατζόπουλος, στη συνέντευξή του στους «Νέους Φακέλους», έμοιαζε μόνος. Τραγικά μόνος. Όχι μόνο για το άφθονο μαύρο χρήμα που του καταλογίζει το πόρισμα. Αλλά γιατί, ακόμη κι αυτή την ύστατη στιγμή της πτώσης, έδειχνε να μην καταλαβαίνει τη διαφορά ανάμεσα στο ψωμί και στο παντεσπάνι.

.
* ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,  08/06/11
.
.
Σχόλιο:
.
Κάποιος έπρεπε να «πληρώσει τη νύφη»… Ελπίζω μόνο να είναι αρκετά έξυπνος ο εν λόγω κύριος και να αποκαλύψει και τη λοιπή παρέα, που «τα φάγανε μαζί», ώστε να μη την πληρώσει μόνος του.
.

08/06/2011 Posted by | Politic | , , , , , | Σχολιάστε